Toalety Ratują Życie

Toalety Ratują Życie – dostęp do toalety nie może być przywilejem

Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora od sześciu lat prowadzi ogólnopolską kampanię społeczną „Toalety ratują życie”. Jej celem jest zwiększenie liczby bezpłatnych, bezpiecznych i powszechnie dostępnych toalet oraz zwrócenie uwagi władz, samorządów i przedsiębiorców na społeczne i zdrowotne konsekwencje ich braku.

Dostęp do toalety jest podstawową potrzebą człowieka i warunkiem godnego funkcjonowania. Problem niewystarczającej infrastruktury sanitarnej szczególnie dotyka seniorów, osoby z niepełnosprawnościami, kobiety w ciąży, rodziców z dziećmi oraz osoby z chorobami przewlekłymi i nietrzymaniem moczu.

Jedna toaleta na około 12 tysięcy mieszkańców

Skala problemu jest poważna. W Polsce jedna toaleta publiczna lub ogólnodostępna przypada średnio na około 12 tysięcy mieszkańców. W Krakowie znajduje się zaledwie około 65 publicznych toalet. Do redakcji „Głosu Seniora” napływają skargi mieszkańców między innymi z Krakowa, Warszawy, Poznania, Bydgoszczy, Kołobrzegu i Kłodzka. Zgłoszenia dotyczą nie tylko zbyt małej liczby toalet, lecz także wysokich opłat, nieczytelnego oznakowania, barier architektonicznych oraz skomplikowanych systemów wejścia i płatności.

Szczególnym utrudnieniem dla osób starszych są toalety bezobsługowe, do których można wejść wyłącznie po dokonaniu płatności kartą lub telefonem. Korzystanie z podstawowej infrastruktury sanitarnej nie powinno wymagać posiadania smartfona, aplikacji ani umiejętności obsługi płatności elektronicznych.

Brak toalety prowadzi do izolacji

Według danych przywoływanych w kampanii aż 90% seniorów bierze pod uwagę dostępność toalety podczas planowania aktywności poza domem. Z kolei 20% osób starszych rezygnuje z wyjścia, z powodu braku odpowiednich warunków sanitarnych.

W efekcie seniorzy ograniczają udział w wydarzeniach kulturalnych, spotkaniach rodzinnych, zakupach, spacerach i podróżach. Brak toalet może prowadzić do wycofania, samotności, ograniczenia aktywności fizycznej, pogorszenia kondycji psychicznej oraz utraty samodzielności.

Problem ma również poważne konsekwencje zdrowotne. W obawie przed brakiem szybkiego dostępu do toalety osoby starsze często ograniczają ilość wypijanych płynów, co może prowadzić do odwodnienia, osłabienia, omdleń i upadków. Powstrzymywanie moczu zwiększa natomiast ryzyko infekcji dróg moczowych.

Jak podkreślają eksperci kampanii, prof. Marta Podhorecka i prof. Piotr Jankowski, niewystarczająca liczba toalet może realnie zagrażać zdrowiu, bezpieczeństwu i samodzielności seniorów, a w skrajnych przypadkach także ich życiu.

Dlatego Głos Seniora apeluje

Apel do władz:

• Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora apeluje o wprowadzenie rozwiązań prawnych gwarantujących dostęp do bezpłatnych toalet w dużych sklepach, supermarketach, bankach, urzędach i innych budynkach użyteczności publicznej.

Apel do samorządów:

• Samorządy powinny zwiększać liczbę toalet między innymi w parkach, na placach, dworcach, cmentarzach, targowiskach, węzłach komunikacyjnych oraz w miejscach organizacji wydarzeń.
  

Apel do przedsiębiorców:

• Kampania zachęca również sklepy, banki, restauracje, kawiarnie, galerie handlowe, parafie oraz lokalnych przedsiębiorców do udostępniania posiadanych toalet osobom znajdującym się w potrzebie – niezależnie od tego, czy dokonały zakupu.

Obiekty powinny być czytelnie oznakowane, dostępne dla osób z niepełnosprawnościami i przystosowane do potrzeb seniorów.

Przykładem dobrej praktyki jest warszawska dzielnica Ochota, która przygotowała mapę i wykaz bezpłatnych toalet dostępnych dla mieszkańców. Skutecznym rozwiązaniem może być również współpraca samorządów z lokalami gastronomicznymi, sklepami i punktami usługowymi, które w zamian za udostępnienie toalety otrzymywałyby odpowiednie oznaczenie, promocję lub inne lokalne zachęty.

Kampania informacyjna i działania na rzecz zmian

Dostęp do toalety nie może być przywilejem. Jest podstawowym prawem człowieka oraz warunkiem aktywnego, bezpiecznego i godnego uczestnictwa w życiu społecznym. Kampania „Toalety ratują życie” ma doprowadzić do realnych zmian prawnych, zwiększenia liczby bezpłatnych toalet i stworzenia przestrzeni publicznej dostępnej dla każdego.

Do współpracy zapraszamy samorządy, organizacje pozarządowe, rady seniorów, instytucje publiczne, środowiska medyczne, sieci handlowe, lokalnych przedsiębiorców oraz przedstawicieli mediów.

Głos Seniora zachęca również wszystkich do zgłaszania przypadków tzw. dyskryminacji toaletowej – sytuacji, w których brak dostępu do toalety uniemożliwił aktywność lub naraził na dyskomfort. Takie informacje można przesyłać:

• mailowo: ogs@manko.pl,
• pocztą: Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora, os. Urocze 12, 31-953 Kraków.

Partnerzy społeczni, instytucjonalni, biznesowi i medialni kampanii wspierają nagłaśnianie problemu dyskryminacji toaletowej, promocję dobrych praktyk oraz działania na rzecz zmian w przestrzeni publicznej i obowiązujących przepisach.

Patronatem honorowym kampanię objęli już:

• Pełnomocnik Rządu ds. Polityki Senioralnej – Minister Marzena Okła-Drewnowicz 
• Marszałek Województwa Mazowieckiego – Adam Struzik
• Marszałek Województwa Wielkopolskiego – Marek Woźniak
• Przewodnicząca Sejmowej Komisji Polityki Senioralnej – Poseł RP Joanna Borowiak
• Przewodnicząca PZER – dr Elżbieta Ostrowska 

Partnerzy kampanii:

• Stowarzyszenie „UroConti”
• Koalicja „Na pomoc niesamodzielnym”
• Polski Związek Emerytów i Rencistów

Dostęp do toalety nie może być przywilejem. Jest podstawowym prawem człowieka i warunkiem aktywnego, bezpiecznego oraz godnego uczestnictwa w życiu społecznym.