Podczas XXXV Forum Ekonomicznego w Karpaczu Prezes Stowarzyszenia MANKO – Głos Seniora Łukasz Salwarowski wziął udział w panelu „Cyfrowe społeczeństwo 2.0 – jak sztuczna inteligencja zmienia nasze wybory, relacje i rzeczywistość”. W dyskusji zwrócił szczególną uwagę na sytuację osób starszych w świecie coraz szybciej rozwijających się technologii.

Eksperci o przyszłości cyfrowego społeczeństwa

W dyskusji udział wzięli : Maciej Gibas z Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki, Prof. UEK dr hab. Ewa Kozień z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Ks. dr hab. Sławomir Soczyński z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, Prezeska zarządu Stowarzyszenia Cyfrowy Dialog Iwona Brzózka-Złotnicka. Moderatorem panelu był dr inż. Zbigniew Pilch z Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki.

AI – szansa ale i zagrożenie dla seniorów

 Sztuczna inteligencja może być dla seniorów ogromną szansą, ale jednocześnie niesie ze sobą realne zagrożenia. Może wspierać w codziennym życiu, ułatwiać dostęp do informacji, zwiększać efektywność pracy, a nawet pomagać osobom starszym zmagającym się z samotnością. Nie możemy jednak zapominać, że część seniorów nadal doświadcza wykluczenia cyfrowego, ekonomicznego i społecznego, a rozwój technologii nie może oznaczać pozostawienia ich bez alternatywy i odpowiedniego wsparcia.

Technologia jest coraz powszechniejsza, ale dostęp do niej nie jest równy

Podczas panelu pojawiły się również głosy wskazujące na coraz większą dostępność technologii oraz lepsze wyposażenie w sprzęt elektroniczny. Prezeska zarządu Stowarzyszenia Cyfrowy Dialog Iwona Brzózka-Złotnicka zwracała uwagę na dobre doposażenie szkół i funkcjonowanie programów, które mają dalej uzupełniać braki technologiczne. Ks. dr hab. Sławomir Soczyński z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie wskazywał natomiast, że bariera sprzętowa nie jest już dziś tak istotna jak wcześniej.

Z perspektywy seniorów obraz wygląda jednak inaczej. Według Badania Potrzeb Społecznych Seniorów 2025 przeprowadzonych przez Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora aż 38% seniorów ma problemy finansowe i nie może pozwolić sobie na zakup sprzętu elektronicznego, a jednocześnie aż 73% deklaruje chęć edukowania się w zakresie obsługi nowych technologii.

Do tej różnicy odniósł się Łukasz Salwarowski, podkreślając, że powszechność technologii nie oznacza jeszcze powszechnego dostępu do niej. Dla wielu osób starszych barierą pozostaje nie tylko koszt sprzętu, ale również brak kompetencji cyfrowych, ograniczenia zdrowotne, samotność oraz brak osoby, która pomoże bezpiecznie poruszać się w świecie nowych technologii.

Technologia może być coraz bardziej obecna w naszym życiu, ale dostęp do niej nadal nie jest równy. Dlatego cyfryzacja nie może oznaczać wyłącznie przenoszenia kolejnych usług do internetu – musi iść w parze z edukacją, bezpieczeństwem i realnym wsparciem osób, które w cyfrowym świecie wciąż pozostają na marginesie.

Czy AI może pomóc w walce z samotnością?

Jednocześnie Łukasz Salwarowski zwrócił uwagę na ogromny potencjał sztucznej inteligencji w walce z samotnością seniorów, która wg badań Głosu Seniora 2025 dotyka aż 35 % badanych. Stowarzyszenie MANKO od lat prowadzi kampanię „Miłość po sześćdziesiątce”, pokazując, że samotność osób starszych może prowadzić do wycofania, pogorszenia kondycji psychicznej, a nawet problemów zdrowotnych. W sytuacji, gdy senior zostaje sam, a bliscy mieszkają daleko, rozmowa z dobrze zaprojektowanym narzędziem AI może być dodatkową formą wsparcia i kontaktu.

AI a oszustwa „na miłość”

W tym kontekście Prezes zwrócił uwagę również na ryzyko oszustw „na miłość”. Relacja z bezpiecznie zaprojektowaną AI może być mniej ryzykowna niż kontakt z oszustem podszywającym się pod żołnierza, lekarza czy zakochaną osobę, ponieważ nie powinna prowadzić do wyłudzania pieniędzy ani manipulacji finansowej. Warunkiem jest jednak odpowiednie zabezpieczenie takiego rozwiązania i jasne informowanie użytkownika, że rozmawia z systemem sztucznej inteligencji.

Czy AI zastąpi lekarza?

AI może także wspierać seniorów w obszarze zdrowia – pomagać porządkować informacje, wyjaśniać wyniki badań prostszym językiem, przygotowywać pytania do lekarza czy wskazywać, kiedy potrzebna jest pilna konsultacja. Czy zastąpi lekarza? Łukasz Salwarowski stwierdził, że w dobie skandalicznej niewydolności służby zdrowia – ponad rocznych kolejek do specjalistów z NFZ lub drogich wizyt prywatnych 300-600 zł – jest taka realna możliwość. Już dziś wielu seniorów nie mogąc dostać się do lekarza  z niej korzysta. Jest to zatem alternatywa, konkurencja, zbawienie i zagrożenie. Przy przeciążeniu systemu ochrony zdrowia może stać się realnym narzędziem odciążającym lekarzy i być dla nich kompetencyjną i ekonomiczną konkurencją. Musimy tu jednak zadbać o bezpieczeństwo zdrowia i życia osób starszych i podjąć dyskusję jak ją w tej sytuacji zapewnić. 

Lekarze nie wyzyskujcie seniorów

Deepfake i cyberoszustwa – nowe zagrożenia dla seniorów

Prezes zwrócił również uwagę na zagrożenia związane z deepfake’ami i cyberoszustwami. Dzięki AI przestępcy mogą wykorzystywać wizerunek, głos i autorytet znanych osób, tworząc niezwykle wiarygodne fałszywe przekazy. Dlatego wraz z cyfryzacją musi rozwijać się edukacja – seniorzy powinni wiedzieć, że obraz czy głos premiera, prezydenta, lekarza lub innego autorytetu widziany na ekranie nie jest już gwarancją prawdziwości przekazu.

UWAŻAJ NA DEEPFAKE’I

Bezpieczny Senior – edukacja jako podstawa ochrony

 To szczególnie ważne w kontekście prowadzonej przez Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora kampanii „Bezpieczny Senior – Stop manipulacji, nie daj się oszukać”, w ramach której zidentyfikowano już około 50 różnych typów oszustw i manipulacji.

To właśnie tutaj widać jeden z największych paradoksów sztucznej inteligencji: może jednocześnie pogłębiać samotność i stać się narzędziem do jej ograniczania; może być wykorzystywana przez oszustów, ale też pomagać chronić przed nimi; może tworzyć nowe wyzwania dla ochrony zdrowia, ale też realnie wspierać pacjentów i lekarzy.

STOP MANIPULACJI – NIE DAJ SIĘ OSZUKAĆ – SPOT

NIE KUPUJ NA PREZENTACJI

Kluczowe pytanie: jak bezpiecznie wprowadzić AI do życia seniorów?

 Sztuczna inteligencja jest jednocześnie szansą i wyzwaniem. Potrzebujemy mądrej, bezpiecznej i odpowiedzialnej cyfryzacji, która wspiera człowieka, jego samodzielność i relacje, zamiast pogłębiać samotność, wykluczenie czy podatność na manipulację.

Kluczowe jest więc nie pytanie, czy AI wejdzie do życia seniorów, lecz w jaki sposób zrobimy to bezpiecznie i odpowiedzialnie.