Promocja życia czy kosztowna pułapka? – audycja Polskiego Radia
18 lutego 2026 roku w audycji „Wieczór z Reportażem w Jedynce” Polskiego Radia wyemitowano materiał poświęcony sprzedaży pokazowej kierowanej do seniorów. Reportaż Hanny Dołęgowskiej „Kuszenie seniora” ukazał historie osób poszkodowanych oraz kulisy prezentacji garnków nagranej ukrytym mikrofonem. Po emisji prowadzący program Jakub Tarka rozmawiał z Małgorzatą Miś ze Stowarzyszenia Ochrony Konsumentów Aquila i Łukaszem Salwarowskim ze Stowarzyszenia MANKO – Głosu Seniora o stosowanych technikach manipulacji i możliwościach ochrony starszych konsumentów.
Mechanizm sprzedaży na pokazach
Reportaż Hanny Dołęgowskiej pokazał, jak działają firmy organizujące prezentacje w hotelach i domach kultury. Spotkania zaczynają się od zaproszeń na bezpłatny posiłek, badanie lub odbiór prezentu, a kończą sprzedażą drogich produktów – od „zdrowotnych” garnków i pościeli po filtry wody czy odkurzacze – kosztujących nawet kilkanaście tysięcy złotych, zwykle na raty.
Podczas nagranego ukrytym mikrofonem pokazu sprzedawcy budowali relację z uczestnikami, wywierali presję szybkiej decyzji, sugerowali wyjątkową okazję „tylko dziś” i proponowali podpisanie kredytu na miejscu.
Jeden z bohaterów kupił odkurzacz za 2,5 tys. zł przekonany, że to promocja – sprzęt okazał się bezwartościowy, a odzyskanie pieniędzy wymagało interwencji rodziny i sądu. W innym przypadku seniorka została w domu namówiona przez rzekomego serwisanta na filtr wody za ok. 12 tys. zł w ratach
Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora prowadzi ogólnopolską kampanię edukacyjną „Bezpieczny senior – Stop manipulacji, nie daj się oszukać”, ostrzegającą osoby starsze przed nieuczciwymi praktykami sprzedażowymi i wyłudzeniami. Jej częścią jest serwis niedajmysieoszukac.pl, w którym publikowane są informacje o nowych schematach oszustw.
Dlaczego ofiarami są seniorzy
Po reportażu Jakub Tarka pytał ekspertów, dlaczego ofiarami pokazów najczęściej są seniorzy. Małgorzata Miś wskazała na samotność i większe zaufanie do rozmówcy — dla wielu osób starszych takie spotkania są formą kontaktu społecznego. Z kolei Łukasz Salwarowski podkreślił, że sprzedawcy stosują wyuczone techniki manipulacji: darmowe prezenty, presję czasu, emocjonalne argumenty czy podszywanie się pod ekspertów.
Eksperci przypomnieli też skalę zjawiska – według danych policyjnych w 2025 roku seniorzy stracili ok. 160 mln zł, a badania pokazują, że próba oszustwa dotknęła 30 proc. osób starszych, choć wiele przypadków nie jest zgłaszanych.
Z Badań Potrzeb Społecznych Seniorów 2025 prowadzonych przez Stowarzyszenie MANKO wynika, że 36 proc. seniorów odczuwa samotność, a 30 proc. zmaga się z depresją, co zwiększa podatność osób starszych na manipulację i oszustwa sprzedażowe.
- Czytaj także: Badania Potrzeb Społecznych Seniorów 2025
Gdzie szukać pomocy?
W audycji zwrócono uwagę, że firmy organizujące pokazy często działają na granicy prawa – nie podają wprost fałszywych informacji, lecz wykorzystują emocje i presję sytuacyjną. Umowy bywają podpisywane pod wpływem nacisku psychologicznego, przedsiębiorstwa po skargach potrafią zamykać działalność i zakładać nowe, a kredyty są zawierane poza bankiem. Dodatkowo nagrania z prezentacji rzadko stanowią skuteczny dowód w postępowaniu.
W przypadku nieuczciwego zakupu należy działać szybko: skontaktować się z rzecznikiem konsumentów lub organizacją konsumencką, poinformować rodzinę i skorzystać ze wsparcia lokalnych instytucji senioralnych, pamiętając, że odstąpienie od umowy jest możliwe tylko w określonym terminie.
Zachęcamy do odsłuchania audycji: https://www.youtube.com/watch?v=9wyFcUAyyDg&t=12s