Seniorzy coraz częściej padają ofiarą nieuczciwych praktyk w ochronie zdrowia. Drogie wizyty prywatne, wątpliwe terapie i kosztowne „cudowne” metody leczenia szczególnie dotykają osoby starsze, które z braku realnej alternatywy desperacko szukają pomocy. W programie Wyszło na Zdrowie, prowadzonym przez Karolinę Sobocińską, Łukasz Salwarowski, prezes Stowarzyszenia MANKO – Głos Seniora, ostrzega przed wykorzystywaniem finansowej słabości seniorów i apeluje do lekarzy o etykę oraz społeczną odpowiedzialność: „Nie musicie aż tyle zarabiać!”.

Kolejki do lekarzy są zbyt długie

Dramatycznie długie kolejki do specjalistów w publicznej ochronie zdrowia zmuszają seniorów do szukania pomocy poza systemem. Jak zaznaczał Łukasz Salwarowski:

– Przeciętny czas oczekiwania na wizytę u lekarza specjalisty to ponad rok. Prywatnie problem znika, ale koszt takiej wizyty to 300–600 zł. Pytanie brzmi: kogo na to stać? Samotną wdowę, która żyje z emerytury w wysokości 2000–2500 zł?

Z danych Badań Potrzeb Społecznych Seniorów 2025 przeprowadzonych przez Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora wynika, że problem dostępu do leczenia ma charakter powszechny. Aż 86% seniorów wskazuje potrzebę łatwiejszego dostępu do lekarzy, co potwierdza skalę trudności z uzyskaniem pomocy w publicznej ochronie zdrowia.

Konsekwencje są poważne: 47% osób musiało zrezygnować z leczenia lub wykupienia leków, a jednocześnie 44% seniorów zostało zmuszonych korzystania z prywatnych wizyt lekarskich !

Eksperci podkreślają, że wysokie koszty prywatnych konsultacji to często dopiero początek długiego i obciążającego finansowo procesu leczenia. Jak mówi Alicja Przepiórska-Ułaszewska z Fundacji Via Salutis.

– Proces leczenia często nie kończy się na jednej wizycie.

W ocenie Łukasza Salwarowskiego pobieranie od seniorów kilkuset złotych za krótką, kilkunastominutową konsultację jest nie tylko nieetyczne, ale wręcz skandaliczne.

– Państwo toleruje dziś wyzysk osób starszych – seniorzy, pozbawieni wyboru i skazani na długie kolejki, zrobią wszystko, by dostać się do lekarza, bo po prostu chcą żyć – mówił.

Samotność zabija seniorów

Samotność oraz narastające bariery środowiskowe i systemowe ograniczają funkcjonowanie osób starszych, prowadząc do wycofania społecznego, pogorszenia stanu zdrowia i przedwczesnej niesamodzielności.

– Z Badań Potrzeb Społecznych Seniorów 2025, przeprowadzonych przez Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora wynika, że 40 proc. osób starszych mieszka w budynkach bez windy, co sprawia, że osoby z ograniczoną mobilnością coraz rzadziej wychodzą z domu, a w konsekwencji szybciej tracą samodzielność – mówił Łukasz Salwarowski.

Kolejną barierą jest agresywna cyfryzacja. 

– Wprowadzając automaty i biletomaty obsługiwane wyłącznie kartą, aplikacje internetowe aby otrzymać zniżkę czy wypożyczyć rower wykluczamy steki tysięcy seniorów – podkreślał Ł. Salwarowski. 

Istotnym problemem pozostaje również brak dostępnych, bezpłatnych toalet publicznych. Przy około 3 milionach osób z nietrzymaniem moczu, aż 20% seniorów ogranicza wyjścia z domu właśnie z tego powodu, co bezpośrednio pogłębia izolację i zależność od innych. Do tego dochodzi także czynnik ekonomiczny – niskie emerytury, rosnące koszty życia i wydatki na leczenie sprawiają, że wielu seniorów rezygnuje z aktywności społecznej i kulturalnej, nawet jeśli miałaby ona pozytywny wpływ na ich zdrowie i dobrostan. 

– Mamy program Ogólnopolskiej Karty Seniora, który realnie zwiększa oszczędności w portfelu seniorów i zachęca ich do wyjścia z domu, oferując m.in. nawet 50-procentowe zniżki na kino, teatr, basen i inne formy aktywności – mówi Ł. Salwarowski.

Aktywizację lokalną wspiera również kampania Gmina Przyjazna Seniorom, do której należy już 360 samorządów.

“Tworzymy społeczeństwo lekomanów”

Reklamy leków i suplementów diety stały się jednym z najbardziej widocznych elementów przekazu medialnego kierowanego do seniorów. Łukasz Salwarowski zwracał na to uwagę podczas rozmowy z Karoliną Sobocińską:

–  Ilość reklam leków i suplementów jest ogromna i nieetyczna. Nikt tego nie kontroluje. Jeśli senior widzi reklamę: “zabolało cię kolano – weź tabletkę”, to uczymy go, że lekarstwem na wszystko jest pigułka. Nie spacer, nie aktywność, tylko tabletka. W ten sposób tworzymy społeczeństwo lekomanów – mówił.

W odpowiedzi na skalę problemu Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora prowadzi działania edukacyjne, takie jak kampania „Zażywaj leki bezpiecznie”, której celem jest zwiększanie świadomości dotyczącej racjonalnego stosowania farmaceutyków oraz konsekwencji ich nadużywania. Jak podkreśla prof. Agnieszka Neumann-Podczaska, prezes Polskiego Towarzystwa Opieki Farmaceutycznej, nadmierne przyjmowanie leków prowadzi do poważnych zagrożeń zdrowotnych – zatruć lekowych, groźnych działań niepożądanych, a także udarów, zawałów, upadków i złamań.

– Jako społeczeństwo wydajemy około 50 miliardów złotych rocznie na leki, z czego 25 miliardów na leki bez recepty i 5 miliardów na suplementy diety – mówi Łukasz Salwarowski.

Eksperci wskazują, że częste wizyty seniorów u lekarza wynikają nie tylko z problemów zdrowotnych, lecz także z samotności i potrzeby zainteresowania ich sytuacją. Jak zauważa dr inż. Anita Richert-Kaźmierska, ambasadorka Głosu Seniora i ekspertka ds. polityki senioralnej, brak wsparcia społecznego może prowadzić do dramatycznych konsekwencji:

– Osoba starsza decyduje się na zaniechanie leczenia, odmawia przyjmowania pożywienia i leków, przez co doprowadza do pogorszenia swojego stanu zdrowia, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci.

Co powinno być priorytetem polityki senioralnej w Polsce?

Polityka senioralna powinna opierać się na czterech filarach: edukacji (do i o starości na każdym etapie życia), aktywizacji i integracji (wewnątrz- i międzypokoleniowej), poradnictwie psychogerontologicznym (specjalistycznym wsparciu w kryzysach późnej dorosłości) oraz opiece, zapewniającej bezpieczeństwo, godność i jak najdłuższą samodzielność osób starszych. 

W kontekście aktywizacji warto podkreślić, że Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora 19 czerwca 2026 roku organizuje XIII Międzynarodowe Senioralia w Krakowie. To największe wydarzenie senioralne w Europie promujące aktywność, wspólnotowość i pozytywny wizerunek starości.

Jak podkreśla dr hab. Zofia Szarota, prof. AWSB:

– Dziś priorytetem polityki senioralnej powinien być rozwój usług opiekuńczych i społecznych, długoterminowej opieki oraz wsparcia środowiskowego. Kluczowa jest współodpowiedzialność państwa za opiekę nad osobami starszymi, tak aby realnie odciążyć rodziny. 

Profesor Szarota zwraca również uwagę, że instytucjonalizacja, czyli domy pomocy społecznej, powinna pozostawać ostatecznością, ponieważ wiąże się z ryzykiem przerzucania odpowiedzialności za opiekę z bliskich na państwo.Zachęcamy do obejrzenia całego materiału https://www.youtube.com/watch?v=Xz3nYprzss0 oraz do zapoznania się z relacją z 12. Senioraliów w Krakowie w 2025 roku pod linkiem: https://www.youtube.com/watch?v=zJw3ykDSZCM